Έρευνα για τις ρίζες της ανισότητας: Πυροδοτήθηκε από τη γεωργία

anaptuksi-sta-xartia-asfuksia-stin-pragmatiki-oikonomia-w_l

Στην εποχή μας το 2% των κατοίκων της Γης κατέχουν πάνω από το 50% του πλούτου της. Αν φθάσαμε σήμερα σε αυτό το σημείο ανισότητας, αυτό οφείλεται στο ότι το πρόβλημα έχει βαθιές ρίζες στα προϊστορικά χρόνια, σύμφωνα με μια νέα διεθνή επιστημονική έρευνα.

Η μελέτη -η μεγαλύτερη του είδους της μέχρι σήμερα- δείχνει ότι η εξημέρωση των ζώων (κτηνοτροφία) και των φυτών (γεωργία), καθώς επίσης η ανάπτυξη πολύπλοκων και ολοένα πιο συγκεντρωτικών και ιεραρχικών πολιτικοκοινωνικών συστημάτων, υπήρξαν οι καθοριστικοί παράγοντες για τη σταδιακή διεύρυνση των ανισοτήτων στην κοινωνία.

Τρία είναι τα βασικά συμπεράσματα από τη νέα έρευνα: Πρώτον, ότι οι κινητικές κοινωνίες των κυνηγών-τροφοσυλλεκτών που προηγήθηκαν, ήσαν πολύ λιγότερο άνισες από τις κατοπινές στατικές και ιεραρχικές αγροτικές κοινωνίες. Δεύτερον, ότι από τις γεωργικές κοινωνίες, εκείνες στην Ευρασία ήσαν πιο άνισες από ό,τι οι αντίστοιχες στην προϊστορική Αμερική. Τρίτον, ότι ακόμη και οι πιο άνισες προϊστορικές κοινωνίες είχαν μικρότερη ανισότητα από ό,τι οι περισσότερες σημερινές ανεπτυγμένες χώρες, με χαρακτηριστικότερη περίπτωση ανισότητας τις ΗΠΑ.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή εξελικτικής ανθρωπολογίας και αρχαιολογίας Τίμοθι Κόλερ του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Nature», ανέλυσαν στοιχεία από 63 αρχαιολογικές τοποθεσίες ανά τον κόσμο, που καλύπτουν μια περίοδο περίπου 11.000 ετών.

Οι επιστήμονες βάσισαν τις εκτιμήσεις τους περί ανισότητας στη σύγκριση του μεγέθους χιλιάδων σπιτιών από διάφορες περιοχές και εποχές, υπολογίζοντας για κάθε μία ένα συντελεστή ανισότητας Gini. Ο δείκτης αυτός κυμαίνεται από το 0 (πλήρης ισότητα-όλοι έχουν τον ίδιο πλούτο) έως το 1 (πλήρης ανισότητα-συγκέντρωση πλούτου σε ένα μόνο άτομο).

Διαπιστώθηκε ότι μια τυπική προαγροτική κοινωνία κυνηγών-τροφοσυλλεκτών είχε μέσο δείκτη Gini 0,17, δηλαδή μικρή ανισότητα. Η κινητικότητά τους καθιστούσε δύσκολη τη συγκέντρωση του πλούτου και την κληροδότησή του στις επόμενες γενιές.

Οι πρώιμες αγροτικές κοινωνίες μικρής έντασης και κλίμακας είχαν μεγαλύτερο μέσο δείκτη ανισότητας 0,27. Με το πέρασμα του χρόνου, μετά από περίπου 2.500 χρόνια γεωργίας, οι μεγαλύτερης κλίμακας και μεγαλύτερης έντασης γεωργο-κτηνοτροφικές κοινωνίες είχαν αυξήσει το μέσο δείκτη ανισότητας Gini σε 0,35.

Προς έκπληξη των ερευνητών, στη συνέχεια η ανισότητα συνέχισε να αυξάνει στον Παλαιό Κόσμο (Αίγυπτο, Μέση Ανατολή, Μεσοποταμία, Ευρώπη, Κίνα και λοιπή Ασία), φθάνοντας σε συντελεστή ανισότητας σχεδόν 0,6. Από την άλλη, η ανισότητα έμεινε στάσιμη στο Νέο Κόσμο (Βόρεια, Κεντρική και Νότια Αμερική) στο 0,35.

ΠΗΓΗ: ΑΠΕ