Γιατί ο σουλτάνος Ερντογάν έβγαλε το «φιρμάνι» της απελευθέρωσης

Ούτε οι ίδιοι οι δικηγόροι των Μητρετώδη και Κούκλατζη πίστευαν ότι οι πελάτες τους θα αφήνονταν ελεύθεροι. Όχι με περιοριστικούς όρους έως τη δίκη, αυτό άλλωστε πάλευαν τόσους μήνες, αλλά ελεύθεροι να επιστρέψουν στην Ελλάδα. Με τόσο συνοπτικές διαδικασίες.

Μπροστά στο νέο αίτημα αποφυλάκισης, οι Τούρκοι δικαστές θα μπορούσαν και πάλι να το απορρίψουν, αφού δεν είχε αλλάξει κάτι. Τελείωσαν εκείνες οι περίφημες «έρευνες στα κινητά των δύο Ελλήνων» και βγήκε η ετυμηγορία; Ασφαλώς όχι.

Οι λόγοι που ο Ερντογάν ουσιαστικά έβγαλε το «φιρμάνι» να επιστρέψουν στην Ελλάδα οι δύο Έλληνες αξιωματικοί είναι πολλοί. Καθόλου τυχαία δεν είναι η θύελλα που έχει ξεσπάσει στις σχέσεις των ΗΠΑ με την Τουρκία για το θέμα του Αμερικανού πάστορα, που κρατείται -ως τρομοκράτης- από το 2016.

Ο Τραμπ ξεκαθάρισε ότι αν δεν αφεθεί ελεύθερος, οι δύο χώρες δεν έχουν τίποτε άλλο να πουν. Μόνο εμπορικό πόλεμο και δασμούς. Σε αυτό τον πόλεμο, η Τουρκία με την εύθραυστη οικονομία είναι χαμένη. Ήδη από τις αρχές του 2018 η λίρα έχει χάσει σχεδόν το 40% της αξίας της και όλο και περισσότεροι οικονομολόγοι βλέπουν το ΔΝΤ να πλησιάζει στην Αγκυρα. 

Μάλιστα, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Μάικ Πενς, έστειλε και ακόμα πιο φρέσκο μήνυμα στην Τουρκία, καλώντας την να μην δοκιμάσει μέχρι πού μπορεί να το πάει ο Τραμπ.

Και αν ακόμα το δικαστήριο της Σμύρνης απέρριψε το αίτημα των δικηγόρων του πάστορα για την άρση του κατ’ οίκον περιορισμού, παρέπεμψε την υπόθεση σε ανώτερο επίπεδο που θα την εξετάσει εντός ολίγων ημερών. Η αγγλόφωνη έκδοση της «Hurriyet» ανέφερε πως ενδέχεται να υπάρχουν σημαντικές εξελίξεις τις επόμενες ημέρες…

Δεν είναι τυχαίο ότι την επομένη της απελευθέρωσης των δύο Ελλήνων, δικαστήριο στην Τουρκία αποφάσισε την αποφυλάκιση του Τανέρ Κιλίτς, του προέδρου της Διεθνούς Αμνηστίας. Ο Κιλίτς βρισκόταν στη φυλακή με την γνωστή κατηγορία της υποστήριξης προς τον Φετουλάχ Γκιουλέν που ζει στις ΗΠΑ και ο Ερντογάν θεωρεί «εγκέφαλο» του πραξικοπήματος.

Στην Αθήνα, οι περισσότεροι εκτιμούν ότι ο Ερντογάν αντιλήφθηκε ότι δεν μπορεί να τα βάλει με τους πάντες, οπότε φρόντισε να κλείσει τουλάχιστον αυτό το μέτωπο. Έτσι κι αλλιώς, η ΕΕ είχε ασχοληθεί ενεργά με την υπόθεση, τόσο σε επίπεδο Κομισιόν και Συμβουλίου, όσο και σε επίπεδο Ευρωβουλής. Περισσότερο ίσως και από όσο ο ίδιος ο Τούρκος πρόεδρος -σαφώς ενοχλημένος- πίστευε.

Δεν είναι τυχαία η προσπάθεια προσέγγισης που έγινε με την Γερμανία (από την οποία βέβαια πήρε ανταλλάγματα για την απελευθέρωση ενός Γερμανού δημοσιογράφου, τουρκικής καταγωγής), γενικότερα με την ΕΕ, τώρα που το ΔΝΤ μοιάζει να βρίσκεται προ των πυλών. 

Και αν ακόμα επίσημα στο Ταμείο δηλώνουν άγνοια για τα περί αιτήματος «συνεργασίας» με την Άγκυρα, δεν λείπουν οι συμβουλές και οι νουθεσίες από την Ουάσινγκτον για το πώς πρέπει η Τουρκία να αντιμετωπίσει την κρίση.

Σε μια πιο κυνική ερμηνεία, ο Ερντογάν πήρε κάποια ανταλλάγματα από την Αθήνα. Όχι τους οκτώ που προσγειώθηκαν με ελικόπτερο στην Αλεξανδρούπολη την επομένη του πραξικοπήματος του 2016, αλλά μια κάποια διευθέτηση στο θέμα της επιλογής των μουφτήδων στη Θράκη. Ήρθε άλλωστε στη Βουλή η σχετική τροπολογία για το ζήτημα της «αποκαθήλωσης» των νόμιμων μουφτήδων της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης, ικανοποιώντας ένα πάγιο αίτημα της Άγκυρας. Το γεγονός που προκάλεσε αντιδράσεις από κόμματα της Αντιπολίτευσης. Η Ένωση Κεντρώων στην ανακοίνωσή της με αφορμή την απελευθέρωση των δύο Ελλήνων αξιωματικών, άφησε να εννοηθεί ότι έγινε παζάρι.

Υπέρ της τροπολογίας ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ, ΔΗΣΥ και ΑΝΕΛ. «Παρών» δήλωσε η ΝΔ, το ΚΚΕ και το Ποτάμι. «Όχι» δήλωσε η Χρυσή Αυγή και η Ένωση Κεντρώων.

Υπάρχει, πάντως, και μια μεγάλη αλήθεια: Είναι πλέον γεγονός ότι η Τουρκία του Ερντογάν χρησιμοποιεί πολίτες (Έλληνες, Αμερικανούς, Γερμανούς…) ως όμηρους για την επίτευξη των στόχων του. Και αυτό πρέπει να μην αγνοηθεί στο μέλλον.

Πάντως στο Μαξίμου είχαν τη δική τους εξήγηση. Φρόντισαν να βγάλουν non paper, όπου όλα αποδίδονται στους εξαιρετικούς χειρισμούς της κυβέρνησης. Ιδιαίτερη αξία είχαν οι επισκέψεις του Αλέξη Τσίπρα το 2015 (!) στην Τουρκία, η επίσκεψη-φιάσκο του Ερντογάν στην Ελλάδα, η συνάντηση Τσίπρα-Ερντογάν τον Ιούλιο και η συνεργασία των δύο χωρών στο μεταναστευτικό.

ΠΗΓΗ: parapolitika